UMMU DƏRDA NECƏ ALİM OLDU?

Şeyx Saleh Ali əş-Şeyx (hafizahullah) buyurur:

"Ummu Dərda adında iki qadın olub – böyük və kiçik Ummü Dərda. Onlardan kiçiyi alim idi, lakin böyüyü də elm sahibi idi. Kiçik Ummu Dərda həm alim, həm də fəqih¹ idi – Allah ona rəhmət etsin və ondan razı olsun.

Bəs necə oldu ki, o, fəqih oldu? Biz bunun səbəbini anlamaq istəyirik. O, həm fəqih idi, həm də öz elmi ilə əməl edən bir alimin, bir fəqihin həyat yoldaşı idi. O, şəriət hüququ (fiqh) üzrə mütəxəssis idi, amma necə? Bu o deməkdirmi ki, o, elm axtarışı üçün ora-bura gedirdi? Əgər elədirsə, bəs yoldaşı ona evdən çıxmağa necə icazə verirdi?

Əslində, bunun səbəbi onun həyat yoldaşı² ilə – öz ailəsini tərbiyə edən alim ilə bağlıdır.

Biz bir çox kişilərdə bunu müşahidə edirik: onlar öz ailələri ilə söhbət edərkən elmdən danışmırlar. Görərsən ki, yad insanlar onun elmindən və xeyrindən çox faydalanır, özü də böyük elm sahibidir. Lakin ailəsi ilə ünsiyyət quranda bu, yalnız yemək, içmək, kişi ehtiyacı və digər məişət işləri kimi ev məsələlərindən ibarət olur.

Buna icazə verilmir! Sənin öyrətməyə və Cəhənnəm odundan qorumağa borclu olduğun ilk şəxslər məhz sənin ailə üzvlərindir. Əgər bu olmazsa, gələcəkdə yaranacaq mənfi fəsadlara görə özündən başqa heç kimi qınama!

Əbu Dərdanın həyat yoldaşı fəqih idi və bu, Əbu Dərdanın öz xanımına dinini öyrətmək və nəsihət etmək yolunda göstərdiyi səylərin nəticəsi idi.

Ona görə də, həyat yoldaşlarınız və ailənizlə danışarkən onlara elmdən bəhs edin, faydalı şeylərdən danışın, səhabələrdən söhbət açın, alimlərdən eşitdiklərinizi onlara söyləyin. Həqiqətən də, elmi onlara bu cür ötürmək, elmi yaymaq deməkdir.

Bu, ilk dəfədə, ikinci və ya hətta onuncu dəfədə ailəniz və xanımınız üçün bir az ağır (yorucu) görünə bilər. Lakin onlar buna alışdıqda qəlbləri yumşalacaq. Başqa insanlara bir şeyi bir, iki, sonra on dəfə izah edib onlara necə təsir edirsinizsə, eyni şəkildə ailənizə də bir, iki, on və daha çox danışaraq xeyir gətirməyə çalışın.

Evə gəlib-gedərkən yalnız öz aclığı, susuzluğu və fiziki ehtiyacları barədə düşünən kimsə kimi olmayın! Çünki bu, bir müsəlmana yaraşan davranış deyil. Axı o, öz rəiyyəti (himayəsində olanlar) üçün məsuliyyət daşıyır. Necə ki, Peyğəmbər ﷺ buyurmuşdur³: "Hər biriniz bir çobansınız və hər biriniz öz rəiyyətinizə görə məsuliyyət daşıyırsınız!"

¹ Şəriət hüququ (fiqh) üzrə mütəxəssis;

² Əbu ad-Darda (radiyallahu anhu);

³